Bertembos ligt op het Brabants plateau, tussen Leuven en Brussel en op de grens van de gemeenten Bertem, Herent en Kortenberg. U ziet vanop de E40 twee futuristische schotelantennes die het luchtverkeer in veilige banen leiden. Wie op zoek is naar Bertembos kan zich laten leiden door deze grote antennes. Zij staan immers net aan de rand van het bos.

Het bos is in totaal ongeveer 195 ha groot. De gemeente bezit 140 ha, 45 ha is eigendom van het Vlaamse Gewest en ongeveer 10 ha is eigendom van privépersonen. Het bos bestaat uit twee helften die elkaar net niet raken. De oostelijke lob is sinds de Franse Revolutie eigendom van de gemeente Bertem. In de volksmond is deze lob het echte Beitembos. Ook een groot deel van het zogenaamde Eikenbos, dat u aan de schotelantennes vindt, is eigendom van de gemeente.

Bertembos is de ideale plaats voor een wandeling en de plaatselijke jeugd kan er spelen. Maar het belang van het bos is groter dan alleen maar recreatie. Het Bertembos vormt samen met onder andere het Merodebos en het Hogenbos in Kortenberg een potentiële verbinding tussen het Meerdaalwoud en het Zoniënwoud. Bertembos maakt dan ook deel uit van het in 2024 opgerichte Nationaal Park Brabantse Wouden waarvan Bertem partnergemeente is.

Het jachtseizoen vindt plaats in het najaar in Bertembos en Eikenbos.

Zoals de meeste bossen in West-Europa werd het Bertembos vroeger beheerd als middelhoutbos. Dat betekent dat hakhout (voor broodovens, leerlooiers...) om de vijtien jaar werd gekapt. Een beperkt aantal zware bomen bleef staan omdat ze konden dienen als balken voor het dak van de schuur, centrale spil van de molens.... Zo kwam er om de vijftien tot twintig jaar zeer veel licht in het bos terecht waardoor veel struik- en boomsoorten goede groeikansen kregen. Die soorten vindt u nu nog altijd langs de holle wegen en bosranden. Ze vormen een belangrijke genenbron van autochtoon materiaal. Bosarbeiders oogsten jaarlijks zaad van deze struiken en bomen om verder op te kweken.

Het huidige bosbeheer wil autochtone soorten opnieuw meer kansen geven. Zo wordt het bos niet alleen boeiender, maar het vormt ook de omgeving waar onder andere vlinders afhankelijk van zijn. De terugkeer van de das is een droom die het Agentschap voor Natuur en Bos graag zou realiseren. Om reeën te zien, kan u nu al in Bertembos terecht. De meeste kans hebt u aan de bosrand, 's morgens vroeg of bij valavond. 

Een unieke bodem

Bodemdeskundigen vinden het Bertembos boeiend omdat het een van de rijkste leembodems van West-Europa is. Hier kunnen ze de ontwikkeling van de bodem onder ongestoord bos en onder landbouwgebruik vergelijken. Wie na een stevige regenbui langs de akkers wandelt, ziet hoe de leemgrond wegspoelt. In de omgeving ontstonden op enkele maanden tijd diepe ravijnen waar tonnen vruchtbare leemgrond wegspoelden. Spectaculair om te zien, maar dramatisch voor de landbouw. Door aangepaste landbouwtechnieken, maar vooral door op cruciale plaatsen bosgroei te bevorderen, kan die erosie gemakkelijk en goedkoop worden tegengegaan.

Beheerplan

De gemeente Bertem heeft samen met het Agentschap voor Natuur en Bos, dat het Bertembos grotendeels beheert, en met een aantal privé-eigenaars, verenigd in de Bosgroep Dijle-Geteland (momenteel Bosgroep Vlaams-Brabant), een bosbeheerplan opgemaakt voor het hele bosgebied. Het beheerplan geeft aan hoe het bos de komende tijd beheerd zal worden. Het gaat dus o.a. over de houtkap, de recreatievoorzieningen en de bescherming van bijzondere flora en fauna. Het beheer kan op verschillende manieren gebeuren en dat betekent dat er keuzes gemaakt moeten worden. Een deel van het Bertembos is officieel erkend als bosreservaat waarin geen actief kapbeheer meer plaatsvindt.

Het bosbeheerplan bestaat uit een tekstbundel en een kaartenbundel alsook uit een aantal vrij technische bestandfiches.

De gemeente Bertem is eigenaar van het Bertembos en het Eikenbos, waar u kan wandelen en fietsen. Ook ruiters en menners zijn op bepaalde wegen welkom. Voor de kinderen is er in het Eikenbos het speelbos 't Vossenhol.

Om een goed gebruik van deze bossen toe te laten, heeft het Agentschap voor Natuur en Bos op advies van de gemeente in 2017 een toegankelijkheidsreglement goedgekeurd. Hierin staat aangegeven welke wegen en paden toegankelijk zijn voor ieder type weggebruiker. U vindt er wat wel en niet toegelaten is in de twee bossen. Deze toegankelijkheidsregeling is onderaan deze pagina raadpleegbaar. In de bossen zelf vindt u ook de nodige infoborden.